Pochodzenie
Nazwa majeranek pochodzi od arabskiego słowa "marjamie", oznaczającego "nieporównany". Przyprawę tę przywieźli z Indii w rejon Morza Śródziemnego Arabowie. Do Niemiec majeranek przywędrował prawdopodobnie w XVI wieku. Opisywał go lekarz z Frankfurtu, Lonicerus, zalecając go przy katarze, kamicy nerkowej, w stanach wzmożonego pragnienia. Grecy jednak potrafili zdobyć majeranek już na długo przedtem. Przypisywali mu magiczną moc oraz uważali za afrodyzjak. Zamiast do misy kuchennej przyprawę tę wkładali do misy ofiarnej i palili na cześć Afrodyty, albo też przyprawiali nią wino, co gwarantowało niezwykłą siłę miłosną. Dziś o miłości już nikt nie myśli, podając na stół grochówkę, kartoflankę albo kaszankę, silnie przyprawioną i pachnącą majerankiem. Prawdą jest, że majeranku nie da się porównać z żadnym innym ziołem. Nie tylko z powodu jego wspaniałego zapachu, ale także ze względu na jego właściwości lecznicze. Starożytni wykorzystywali maść sporządzoną ze świeżego łoju, majeranku i innych ziół do leczenia reumatyzmu. Przypisywano mu także właściwości wzmacniające serce i rozjaśniające umysł. Benedyktyni, już od IX wieku, w znany sobie tylko sposób, produkują likier z majerankiem. Przed upowszechnieniem się uprawy chmielu używano go także w procesie warzenia piwa. W XVI wieku wykorzystywano go jako tabakę. Dziś majeranek stracił nieco na swym leczniczym znaczeniu, ale niewątpliwie nadal jest przyprawowym faworytem. Dla wielu smakoszy jest niezastąpiony.
Majeranek (Orginanum majorana L.) należy do rodziny wargowych (Lamiaceae). W uprawie jest rośliną roczną lub dwuletnią, osiągającą wysokość 40 cm. Kwiaty są nikłe, drobne, białawe, zebrane w gęsto zbite główki na wierzchołkach pędów. Cała roślina pokryta jest delikatnymi włoskami, co nadaje jej barwę szarozieloną. Głównym składnikiem ziela jest olejek lotny z terpineolem i terpenem. Poza tym występują w jego składzie gorycze, kwasy organiczne, miedź i duże ilości wapnia. W sprzyjających warunkach może przetrwać i rosnąć wiele lat. Z uwagi na swoje pochodzenie wymaga pod uprawę terenu ciepłego, nasłonecznionego i osłoniętego od wiatrów. Zasiewy odbywają się od końca kwietnia do maja, a żniwa w porze kwitnienia. Jest to okres, kiedy ziele posiada największy aromat. W Polsce majeranek uprawiany jest przede wszystkim w województwie małopolskim oraz w wielkopolskim, łódzkim i dolnośląskim.
W kuchni
Majeranek doceniany jest przez każdą kuchnię. Listki i delikatne łodygi tego korzennego ziela specjalnie nadają się do potraw gotowanych z grochem lub białą fasolą, do kwaszonej kapusty i siekanego mięsa. Także pieczeń z gęsi i topiony smalec nabierają właściwego smaku dopiero po dodaniu majeranku. Majerankiem przyprawia się zupy, sosy, duszone mięsa, farsze mięsne, pasztety, różne wędliny kanapkowe itp. Drobno posiekany może stanowić ozdobę przekąsek. Aby ustalić właściwe proporcje przyprawy, należy ją początkowo wypróbować w małych ilościach, stopniowo zwiększając stosowaną dawkę. Jego zastosowanie jest tak wszechstronne, że łatwiej byłoby chyba wymienić potrawy, których majerankiem się nie przyprawia. W kuchni to nieodłączny towarzysz flaków, kartoflanki, grochówki czy żuru. To wreszcie znakomity dodatek do pieczonego schabu, pieczeni baraniej, wołowej, wieprzowej, tłustego drobiu, a szczególnie gęsi. Sałatki, sosy zimne i gorące to kolejne okazje do wykorzystania jego zalet. Nie można także zapominać o pasztetach i rybach. Majeranek doskonale harmonizuje również z tymiankiem.
Właściwości
Majeranek miał szerokie zastosowanie w medycynie ludowej. Przepisywano go w lżejszych schorzeniach nerwowych, przy wszelkiego rodzaju skurczach, migrenie, bólach menstruacyjnych, bólach głowy, w chorobach płucnych, czy kaszlu. Stosowany był jako środek moczopędny, żółciopędny, napotny oraz jako lek na reumatyzm. Obecnie w lecznictwie używany jest na zaburzenia trawienia, stany skurczowe żołądka i jelit. Zewnętrznie w postaci maści na trudno gojące się rany oraz do kąpieli aromatycznych. Wchodzi w skład herbatek, naparów i kropli ziołowych, wspomagających leczenie, m.in. zaburzeń pracy pęcherzyka żółciowego. Majeranek ma również działanie uspokajające. Służy ponadto do produkcji maści stosowanej w dolegliwościach bólowych brzucha i w niedrożności przewodów nosowych u dzieci. Poprzez kwasy organiczne roślina działa antyseptycznie. W diecie bezsolnej może z powodzeniem zastępować sól.
